رشد نقدینگی ایران و آیندهٔ قیمت نقره در ۱۴۰۵؛ دلار، تورم و سه سناریو تا اسفند
پیش‌بینی قیمت نقره در ایران برای ۱۴۰۵ بر اساس رشد نقدینگی، تورم و دلار: چرا ۸۶ درصد رشد یک‌سالهٔ نقره از دلار آمد، حباب امروز چقدر است و سه سناریوی قیمت هر گرم نقره تا پایان سال.
پیش‌بینی قیمت نقره در ایران برای ۱۴۰۵ را باید از سه عدد ساخت: اونس جهانی نقره، نرخ دلار بازار آزاد و حباب بازار داخلی. رشد نقدینگی ایران مستقیم روی قیمت نقره اثر نمی‌گذارد. اثرش از مسیر دلار و تورم منتقل می‌شود. در یک سال گذشته قیمت هر گرم نقره در ایران حدود ۱۷۹ درصد بالا رفت و نزدیک به ۸۶ درصد این رشد (در مقیاس لگاریتمی) از دلار آمد، نه از اونس جهانی. سناریوی پایهٔ من برای پایان ۱۴۰۵، نقرهٔ گرمی حدود ۵۲۰ تا ۷۶۰ هزار تومان است. ریسک هر دو طرف این بازه هم بالاست.
این تحلیل با داده‌های تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵ نوشته شده است: آمار نقدینگی بانک مرکزی تا مرداد، تورم شهریور، دلار بازار آزاد و دادهٔ اونس نقره از تریدینگ‌ویو. هر جا عددی برآورد یا فرض است، آن را صریح گفته‌ام.
خلاصهٔ تحلیل نقدینگی و قیمت نقره
خلاصهٔ این تحلیل این است که سرعت رشد نقدینگی کم شده، اما حجم آن همچنان با شتاب بالا بزرگ‌تر می‌شود. انتظارات تورمی و ریسک سیاسی هم دلار را حتی از نقدینگی جلوتر برده است.
| شاخص | آخرین عدد | منبع و تاریخ |
|---|---|---|
| حجم نقدینگی پایان ۱۴۰۴ | ۱۵,۵۸۱ همت (رشد سالانهٔ ۵۳.۳٪) | بانک مرکزی |
| رشد نقدینگی ۵ ماهه ۱۴۰۵ | ۱۹٪ (حدود ۱۸,۵۰۰ همت در پایان مرداد، برآوردی) | رئیس کل بانک مرکزی، شهریور ۱۴۰۵ |
| رشد ماهانهٔ نقدینگی شهریور | ۱.۳٪ (کمترین از دی ۱۴۰۳) | به نقل از دنیای اقتصاد |
| تورم نقطه‌به‌نقطهٔ شهریور | ۸۹.۸٪ (مرکز آمار) / ۸۳.۸٪ (بانک مرکزی) | مهر ۱۴۰۵ |
| دلار بازار آزاد | حدود ۲۶۲ هزار تومان | ۲۱ مهر ۱۴۰۵ |
| اونس نقره | حدود ۶۰.۱ دلار | TradingView، ۲۱ مهر ۱۴۰۵ |
| هر گرم نقرهٔ ۹۹۹ در ایران | حدود ۵۲۵ تا ۵۳۰ هزار تومان | ۲۱ مهر ۱۴۰۵ |
رشد نقدینگی ایران در ۱۴۰۵ چقدر است؟
رشد نقدینگی ایران در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ به ۱۹ درصد رسید. با مبنای رسمی ۱۵,۵۸۱ همت در پایان اسفند ۱۴۰۴، حجم نقدینگی در پایان مرداد حدود ۱۸,۵۰۰ همت برآورد می‌شود (دروازهٔ اقتصاد). این رقم تا انتشار جدول رسمی کل‌های پولی مرداد، برآورد است، نه آمار نهایی.
برای درک ابعاد این عدد، کافی است بدانید نقدینگی در پایان ۱۴۰۰ حدود ۴,۸۳۳ همت بود. یعنی در کمتر از پنج سال تقریباً چهار برابر شده است. در سال ۱۴۰۴ به‌تنهایی ۵۳.۳ درصد رشد کرد و پایهٔ پولی هم ۶۱.۵ درصد بالا رفت.
کند شدن سرعت رشد یعنی توقف رشد؟
کند شدن سرعت رشد نقدینگی به معنای کوچک شدن آن نیست. رشد ماهانهٔ ۱.۳ درصدی شهریور، که به گفتهٔ رئیس کل بانک مرکزی کمترین رقم از دی ۱۴۰۳ است، فقط یعنی پول با شتاب کمتری خلق می‌شود (دنیای اقتصاد). حجم پول همچنان بالا می‌رود و بخشی از آن دنبال دارایی‌هایی مثل دلار، طلا، نقره، مسکن و خودرو می‌گردد.
در شبکه‌های اجتماعی هم اغراق کم نیست. در یکی از پست‌های پربازدید اینستاگرام در شهریور گفته شده بود «تقریباً هر دو ماه نقدینگی دو برابر شده است». داده‌ها چنین چیزی را تأیید نمی‌کنند: رشد ۱۹ درصدی در پنج ماه، با هر معیاری بالاست، اما با دو برابر شدن هر دو ماه فاصلهٔ زیادی دارد. وقتی دربارهٔ پول‌تان تصمیم می‌گیرید، عدد را از منبع اصلی بخوانید، نه از پست وایرال.
نقدینگی چطور به قیمت نقره می‌رسد؟
نقدینگی از سه مسیر به قیمت نقره در ایران می‌رسد. مسیر اول تورم است که ارزش ریال را کم می‌کند. مسیر دوم نرخ دلار است که مستقیم در فرمول قیمت نقره ضرب می‌شود. مسیر سوم تقاضای سرمایه‌ای است که در دوره‌های هیجانی حباب می‌سازد.
فرمول قیمت هر گرم نقره در ایران ساده است: اونس جهانی × نرخ دلار ÷ ۳۱.۱ × (۱ + حباب). نقدینگی مستقیم در این فرمول نیست. از راه دلار و حباب وارد آن می‌شود. جزئیات محاسبه را در نحوهٔ محاسبهٔ قیمت شمش نقره آورده‌ایم.
چه چیزی قیمت نقره ایران را در یک سال گذشته بالا برد؟
در یک سال گذشته عامل اصلی رشد قیمت نقره در ایران، دلار بود، نه اونس جهانی. قیمت هر گرم نقره از حدود ۱۸۹ هزار تومان در ۵ مهر ۱۴۰۴ (روزنامهٔ شرق) به حدود ۵۲۸ هزار تومان در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ رسید؛ یعنی رشد ۱۷۹ درصدی.
- دلار بازار آزاد: از حدود ۱۰۹ هزار تومان (TGJU، ۵ مهر ۱۴۰۴) به حدود ۲۶۲ هزار تومان؛ رشد ۱۴۱ درصدی.
- اونس نقره: از ۴۶.۰۵ به حدود ۶۰.۱۵ دلار؛ رشد ۳۱ درصدی. این عدد با وجود رسیدن به سقف ۱۲۱ دلاری در بهمن به دست آمده است.
- حباب بازار داخلی: حدود ۱۷.۵ درصد بالاتر از برابری دلاری در مهر ۱۴۰۴ و حدود ۴ درصد امروز. کوچک شدن حباب، ۱۱ درصد از رشد را خنثی کرده است.
نتیجهٔ عملی این تجزیه مهم است: کسی که سال گذشته نقره خرید، بیشتر از آنکه روی «نقره» سود کرده باشد، روی «دلار» سود کرده است. بازدهی اضافهٔ نقره نسبت به نگه داشتن مستقیم دلار حدود ۱۶ درصد بود: رشد ۳۱ درصدی اونس، منهای اثر کوچک شدن حباب.
این را تجربهٔ مردم هم تأیید می‌کند. یکی از کاربران X در شهریور ۱۴۰۴ گفته بود نقره بخرید، چون قیمت هر گرم ۱۳۵ هزار تومان است. چهار ماه بعد، وقتی قیمت به ۳۶۵ هزار رسیده بود، نوشت خیلی‌ها روی ۲۲۰ فروختند (منبع). امروز همان نقره بالای ۵۲۰ هزار تومان است. در دوره‌هایی که نقدینگی و دلار هم‌زمان بالا می‌روند، فروش زودهنگام گران‌ترین اشتباه است.
دلار جلوتر از نقدینگی؛ پرمیوم ریسک سیاسی
در یک سال گذشته دلار حدود ۱۴۱ درصد رشد کرد، در حالی که نقدینگی حدود ۵۳ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه حدود ۸۴ تا ۹۰ درصد بالا رفت. فاصلهٔ دلار از این دو شاخص را باید به انتظارات و ریسک سیاسی نسبت داد، نه فقط به خلق پول.
تحلیلگران بازار هم همین را می‌گویند. یکی از تحلیلگران اقتصادی در X، ۱۹ مهر ۱۴۰۵ نوشت قیمت «حتی با پرمیوم جنگ و محاصره» نزدیک سقف ماهانه است و بازارساز وارد بازار طلا و ارز شده است. به گفتهٔ او، اغلب مدل‌های ارزش‌گذاری با لحاظ اورشوت‌هایی مثل سال‌های ۹۷ و ۹۹، دلار را نزدیک ۲۸۰ هزار تومان در مهر و حدود ۳۲۰ هزار تومان در آبان نشان می‌دهند (منبع). تحلیلگر دیگری در ۱۵ مهر نوشت: «آنچه بازار نقره و طلا در داخل را بالا نگه داشته، حباب دلار است، نه ارزش ذاتی دلار» (منبع).
این دو نظر عملاً در دو جهت مخالف‌اند و همین نشان می‌دهد دلار در ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری به اخبار سیاسی حساس است. برای خریدار نقره یعنی بخشی از قیمتی که امروز می‌پردازید، قیمت ریسک است، نه قیمت فلز.
نقره در مقابل تورم؛ پس‌انداز کوچک چه کند؟
نقره برای پس‌اندازهای کوچک یکی از معدود ابزارهای در دسترس حفظ ارزش در برابر تورم است، چون با بودجهٔ کمتری نسبت به طلا و سکه قابل خرید است. اما نوسان اونس جهانی آن بیشتر از طلاست.
یکی از کاربران X در ۱۷ مهر ۱۴۰۵ نوشت: «اگر پس‌انداز ناچیزی دارین و توان خرید دلار یا طلا ندارین، می‌تونین نقره بخرین» (منبع). یکی از فعالان بازار طلا هم ۱۶ مهر در رشته‌توییتی نوشت این روزها مشتریانی دارد که طلایشان را می‌فروشند تا ملک و خودرو بخرند. توصیه‌اش این بود که «هول نکنید» و دارایی‌تان را با عجله با دارایی دیگری عوض نکنید (منبع). او بازار فروشنده است و نظرش بی‌طرف نیست، اما نکتهٔ رفتاری‌اش درست است: جابه‌جایی هیجانی بین دارایی‌ها، هر بار هزینهٔ اجرت و اختلاف خرید و فروش را دوباره از شما می‌گیرد.
فرض کنید ماهانه ۱۰ میلیون تومان پس‌انداز می‌کنید. با قیمت‌های امروز، این مبلغ تقریباً برابر یک شمش ۲۰ گرمی نقرهٔ خام است. خرید ماهانهٔ یک شمش کوچک ۲۵ گرمی، یا جمع کردن پول دو ماه برای یک شمش ۵۰ گرمی، اثر نوسان کوتاه‌مدت را پخش می‌کند. انتخاب وزن را در شمش نقرهٔ چند گرمی بخریم؟ توضیح داده‌ایم. اگر بین شمش، صندوق نقره و گواهی سپرده مردد هستید، مقایسهٔ آن‌ها را در خرید نقره برای سرمایه‌گذاری بخوانید.
سه سناریوی قیمت نقره در ایران تا پایان ۱۴۰۵
سه سناریوی زیر برای قیمت هر گرم نقره تا پایان اسفند ۱۴۰۵، از ترکیب فرض‌های مشخص دربارهٔ دلار، اونس و حباب ساخته شده‌اند. این‌ها پیش‌بینی قطعی نیستند. فقط نشان می‌دهند هر فرض به چه قیمتی منجر می‌شود.
| سناریو | احتمال (برآورد شخصی) | فرض دلار | فرض اونس | هر گرم نقره (تومان) |
|---|---|---|---|---|
| پایه: ادامهٔ تورم بالا با رشد کندتر نقدینگی | حدود ۵۰٪ | ۲۸۰ تا ۳۳۰ هزار | ۵۸ تا ۶۸ دلار | حدود ۵۲۰ تا ۷۶۰ هزار |
| صعودی: شوک سیاسی و جهش ارزی | حدود ۲۵٪ | ۳۵۰ تا ۴۵۰ هزار | ۶۰ تا ۷۵ دلار | حدود ۶۸۰ هزار تا ۱.۱ میلیون |
| نزولی: کاهش تنش و افت هم‌زمان اونس | حدود ۲۵٪ | ۲۰۰ تا ۲۴۰ هزار | ۵۰ تا ۵۸ دلار | حدود ۳۲۰ تا ۴۷۰ هزار |
محاسبه: اونس × دلار ÷ ۳۱.۱ با حباب صفر تا ۵ درصد. احتمال‌ها برآورد شخصی نویسنده از شرایط فعلی است، نه خروجی مدل آماری.
سناریوی نزولی برای خریدار امروز مهم‌ترین سناریوست. در آن حالت قیمت نقره در ایران می‌تواند ۱۰ تا ۴۰ درصد پایین بیاید و این افت ممکن است ماه‌ها طول بکشد. به همین دلیل در هیچ سناریویی منطقی نیست کل پس‌انداز را یک‌جا وارد نقره کنید.
سمت اونس را جداگانه با سبک ICT در تحلیل نقره با سبک ICT و LIT در مهر ۱۴۰۵ بررسی کرده‌ام. در آن تحلیل، سناریوی اصلی کوتاه‌مدت برگشت به حوالی ۵۸ دلار است، پیش از هر حرکت صعودی پایدار.
نشانه‌هایی که باید تا پایان سال دنبال کنید
برای به‌روز نگه داشتن این تحلیل، پنج نشانه را دنبال کنید. هرکدام تغییر کند، وزن سناریوها هم عوض می‌شود.
- جدول کل‌های پولی بانک مرکزی: اگر رشد ماهانهٔ نقدینگی به بالای ۳ درصد برگردد، سناریوی پایه به سمت صعودی می‌رود.
- تورم ماهانه: تورم ماهانهٔ ۴ درصدی شهریور (مرکز آمار) یعنی تورم سالانه‌شدهٔ بسیار بالا. کاهش پایدار آن به زیر ۲.۵ درصد، فشار روی دلار را کم می‌کند.
- رفتار بازارساز: مداخلهٔ بانک مرکزی در بازار ارز می‌تواند جهش‌ها را موقتاً مهار کند، اما معمولاً روند را عوض نمی‌کند.
- شاخص دلار آمریکا و اونس: DXY صعودی در مهر برای اونس منفی بوده است.
- حباب نقرهٔ داخلی: حباب حدود ۴ درصدی امروز پایین است. اگر دوباره به بالای ۱۵ درصد برسد، خرید پرریسک‌تر می‌شود.
جمع‌بندی برای خریدار شمش نقره
جمع‌بندی برای خریدار شمش نقره این است که رشد نقدینگی و تورم بالای ۱۴۰۵، پشتوانهٔ بلندمدت قیمت نقره به تومان است. اما مسیر کوتاه‌مدت را دلار و اونس جهانی تعیین می‌کنند و هر دو این روزها شدیداً به اخبار حساس‌اند. حباب پایین امروز نقطهٔ قوت خرید است و ساختار نزولی اونس نقطهٔ ضعف آن. خرید پله‌ای، از تولیدکننده و با فاکتور و سریال قابل استعلام، منطقی‌ترین راه بین این دو است. نکات کامل را در راهنمای کامل خرید شمش نقره و قیمت روز وزن‌ها را در صفحهٔ خرید شمش نقره ببینید.
سؤالات متداول
پیش‌بینی قیمت نقره در ۱۴۰۵ چیست؟
در سناریوی پایه (حدود ۵۰٪)، با دلار ۲۸۰ تا ۳۳۰ هزار تومانی و اونس ۵۸ تا ۶۸ دلاری، هر گرم نقره تا پایان ۱۴۰۵ حدود ۵۲۰ تا ۷۶۰ هزار تومان خواهد بود. سناریوی نزولی (حدود ۲۵٪) قیمت ۳۲۰ تا ۴۷۰ هزار و سناریوی صعودی (حدود ۲۵٪) ۶۸۰ هزار تا بیش از ۱ میلیون تومان را نشان می‌دهد.
آیا رشد نقدینگی همیشه قیمت نقره را بالا می‌برد؟
در بلندمدت تقریباً بله، چون تورم و دلار را بالا می‌برد. اما در کوتاه‌مدت اونس جهانی، مداخلهٔ بازارساز و حباب می‌توانند اثر آن را خنثی کنند. در سال گذشته حتی با رشد ۵۳ درصدی نقدینگی، دوره‌های چندماههٔ افت قیمت نقره وجود داشت.
نقره بخرم یا دلار؟
در یک سال گذشته نقره (۱۷۹٪) حدود ۱۶ درصد بیشتر از دلار (۱۴۱٪) بازده داشت، اما نوسانش هم بسیار بیشتر بود. نقره ترکیبی از ریسک دلار و ریسک فلز است. اگر فقط محافظت در برابر ریال را می‌خواهید، سهم بیشتری به دارایی‌های کم‌نوسان‌تر بدهید. مقایسهٔ نقره با طلا را در طلا یا نقره؛ کدام برای سرمایه‌گذاری بهتر است؟ آورده‌ام.
این مطلب تحلیل شخصی نویسنده و صرفاً آموزشی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. اعداد اقتصادی بر اساس آخرین آمار منتشرشده تا ۲۱ مهر ۱۴۰۵ است و برخی از آن‌ها برآوردی‌اند. پیش از تصمیم مالی، شرایط خودتان را بسنجید.
منابع
- دروازهٔ اقتصاد — رشد نقدینگی در پنج ماه نخست ۱۴۰۵ (۱ مهر ۱۴۰۵)
- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران — کل‌های پولی
- مرکز آمار ایران — گزارش تورم شهریور ۱۴۰۵
- TradingView — OANDA:XAGUSD
- TGJU و روزنامهٔ شرق — قیمت دلار و نقره در ۵ مهر ۱۴۰۴
دربارهٔ نویسنده: مرتضی شایق، تریدر فاندد در بازار فارکس و متخصص دیجیتال مارکتینگ است و بازار فلزات گران‌بها را از دو زاویهٔ تکنیکال و کلان دنبال می‌کند.
